Το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού πρόκειται να διακόψει τη λειτουργία του για τις επόμενες τρεις καλλιτεχνικές περιόδους, καθώς το Υπουργείο Πολιτισμού ξεκινά ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ολικής αποκατάστασης. Οι σοβαρές φθορές που έχουν συσσωρευτεί από τον χρόνο, τις καιρικές συνθήκες αλλά και την έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα, καθιστούν τις εργασίες επιβεβλημένες για τη διάσωση του εμβληματικού μνημείου.

Η απόφαση για το τριετές «λουκέτο» δεν ήρθε ξαφνικά. Εδώ και καιρό το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο εκπονούσε σειρά μελετών που αφορούν τη στατική επάρκεια του χώρου. Στόχος είναι η αφαίρεση νεότερων υλικών που αποδείχθηκαν ασύμβατα, η στερέωση των λίθων και η πλήρης αναβάθμιση των υποδομών που εξυπηρετούν το κοινό και τους καλλιτέχνες.

Οι δομικές απειλές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία που παρέθεσε η πολιτικός μηχανικός Έλενα Χατζηνικολάου, σχετικά με την πραγματική κατάσταση του Ηρωδείου. Σύμφωνα με την ίδια, οι παρεμβάσεις είναι «άκρως απαραίτητες», καθώς το μνημείο αντιμετωπίζει σύνθετα προβλήματα που δεν είναι πάντα ορατά στον απλό θεατή.

Η κυρία Χατζηνικολάου υπογράμμισε ότι η στατική επάρκεια είναι η απόλυτη προτεραιότητα. «Έχουμε πολλές διαβρώσεις στους αρμούς, εκεί που λιμνάζουν νερά και αναπτύσσονται μικροοργανισμοί, ενώ υπάρχει και ανάπτυξη ριζικού συστήματος που επηρεάζει τη συγκόλληση των δομικών στοιχείων», εξήγησε. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού των δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης και πυροπροστασίας, σημειώνοντας πως σε χώρους με τέτοια συνάθροιση κοινού, η ασφάλεια είναι πρωτεύουσας σημασίας.

Από τα καμαρίνια μέχρι το «κρυμμένο» ψηφιδωτό

Το έργο όμως δεν περιορίζεται μόνο στη στατική θωράκιση. Προβλέπεται η πλήρης αποκατάσταση των καμαρινιών και η τοποθέτηση ενός νέου, σύγχρονου συστήματος φωτισμού που θα αναδεικνύει το μνημείο χωρίς να το επιβαρύνει.

Η πιο εντυπωσιακή αποκάλυψη, ωστόσο, αφορά το δάπεδο της σκηνής. Όπως ανέφερε η Έλενα Χατζηνικολάου, κατά τη διάρκεια των εργασιών θα αποκαλυφθεί ένα αρχαίο ψηφιδωτό, το οποίο μέχρι σήμερα παρέμενε προστατευμένο, αλλά μη ορατό. Αυτή η κίνηση εντάσσεται στη λογική της ανάδειξης άγνωστων πτυχών του πολιτιστικού μας αποθέματος, προσφέροντας μια νέα οπτική στους μελλοντικούς επισκέπτες.

Το ζήτημα με τα τακούνια και η καταπόνηση

Στη συζήτηση για τις φθορές επανήλθε και το θέμα της συμπεριφοράς των θεατών. Παρά τις ρητές απαγορεύσεις, η χρήση τακουνιών παραμένει μια από τις αιτίες επιφανειακών φθορών στα μάρμαρα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η προστασία ενός τέτοιου «ζωντανού» μνημείου απαιτεί τη συνεργασία όλων, ώστε μετά την τριετία να μην βρεθούμε ξανά μπροστά στις ίδιες εικόνες διάβρωσης.

Για όσους ταξιδεύουν συχνά από την Πελοπόννησο στην Αθήνα για τις μεγάλες καλοκαιρινές παραγωγές, το κενό που θα αφήσει το Ηρώδειο είναι σημαντικό. Ωστόσο, η ρεαλιστική προσέγγιση των μηχανικών δείχνει ότι ο χρόνος που ζητήθηκε είναι ο ελάχιστος δυνατός για ένα έργο τέτοιας ακρίβειας. Το ραντεβού κάτω από τον βράχο της Ακρόπολης ανανεώνεται, με την ελπίδα το μνημείο να επιστρέψει πιο λαμπερό και, κυρίως, πιο θωρακισμένο απέναντι στον χρόνο.