Σημαντική μεταβολή στον χάρτη των αποταμιευτικών και επενδυτικών επιλογών καταγράφεται στην ελληνική αγορά, καθώς οι προθεσμιακές καταθέσεις χάνουν σταδιακά τη θέση που κατείχαν επί δεκαετίες. Οι διαδοχικές μειώσεις επιτοκίων αποδυνάμωσαν το βασικό τους πλεονέκτημα, οδηγώντας για πρώτη φορά σε αρνητικό ρυθμό αύξησης των συγκεκριμένων καταθέσεων.

Την ίδια στιγμή, κεφάλαια δισεκατομμυρίων ευρώ κατευθύνονται σε εναλλακτικές τοποθετήσεις χαμηλού ρίσκου, με κυρίαρχο ρόλο να παίζουν τα επενδυτικά προϊόντα target maturity, τα οποία σχεδίασαν οι τράπεζες την τελευταία τριετία για να αντισταθμίσουν την απώλεια αποδόσεων από τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τα προϊόντα αυτά έχουν προσελκύσει συνολικά 5,1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 3,2 δισ. ευρώ μόνο το 2025.

Η εικόνα των καταθέσεων το 2025

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι η καταθετική βάση των τραπεζών στηρίζεται κυρίως σε λογαριασμούς μίας ημέρας, οι οποίοι αντιστοιχούν στο 76% των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα. Κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2025, η αύξηση των καταθέσεων προήλθε αποκλειστικά από αυτή την κατηγορία, με ενίσχυση κατά 5,5 δισ. ευρώ, την ώρα που οι καταθέσεις προθεσμίας υποχώρησαν κατά 2,3 δισ. ευρώ.

Σε ετήσια βάση, ο ρυθμός αύξησης των καταθέσεων μίας ημέρας επιταχύνθηκε, φθάνοντας τον Οκτώβριο του 2025 στο 7,9%, έναντι 5,7% τον Δεκέμβριο του 2024. Αντίθετα, οι προθεσμιακές καταθέσεις κατέγραψαν συνεχή επιβράδυνση, με τον δωδεκάμηνο ρυθμό μεταβολής να γίνεται αρνητικός την περίοδο Απριλίου – Οκτωβρίου 2025 και να διαμορφώνεται στο -1,8%.

Η συμπίεση των επιτοκίων

Σύμφωνα με την Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025 της ΤτΕ, η διαφορά επιτοκίου μεταξύ καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως ένα έτος και καταθέσεων μίας ημέρας μειώθηκε κατά 51 μονάδες βάσης το πρώτο δεκάμηνο του 2025. Για τις καταθέσεις διάρκειας άνω του ενός έτους, η αντίστοιχη μείωση έφθασε τις 26 μονάδες βάσης, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή εξίσωση των αποδόσεων.

Το μεσοσταθμικό επιτόκιο στις προθεσμιακές καταθέσεις των νοικοκυριών διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 1,2% το γ΄ τρίμηνο του 2025 (1,1% τον Οκτώβριο), από 1,7% στο τέλος του 2024. Παρότι τα επιτόκια στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, η απόκλιση περιορίστηκε στις 45 μονάδες βάσης, από 60 μ.β. έναν χρόνο νωρίτερα.

Τα προϊόντα target maturity αλλάζουν τις ισορροπίες

Η υποχώρηση των αποδόσεων στις προθεσμιακές ήταν άμεση συνέπεια της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ. Για να συγκρατήσουν τη ρευστότητα, οι τράπεζες προώθησαν τα target maturity προϊόντα, τα οποία σε συνδυασμό με τα έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου απορροφούν πλέον σημαντικό μέρος των αποταμιεύσεων.

Μόνο στο α΄ εξάμηνο του 2025, τα έντοκα γραμμάτια συγκέντρωσαν κεφάλαια περίπου 5 δισ. ευρώ, προσφέροντας αποδόσεις έως και 4% στην αρχική τους έκδοση, χωρίς τη φορολόγηση 15% των τόκων. Τα target maturity κινήθηκαν αρχικά στο 3% – 3,5%, ενώ αργότερα υποχώρησαν κοντά στο 2%, παραμένοντας ωστόσο σχεδόν διπλάσιας απόδοσης σε σχέση με τις προθεσμιακές καταθέσεις, ειδικά για μεγάλα ποσά.

Τα προϊόντα αυτά έχουν επενδυτικό χαρακτήρα, βασίζονται σε ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια, προσφέρουν σταθερό επιτόκιο και διαθέτουν συνήθως επενδυτικό ορίζοντα 2 έως 3 ετών. Σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύονται και από καταβολή μερίσματος, ενισχύοντας περαιτέρω την ελκυστικότητά τους έναντι των παραδοσιακών καταθέσεων.